ایمان و عقل

...دانلود...

ایمان و عقل 13 ص

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 13

ایمان و عقل

چهره ی تکیده ی ‘عبدالله نوری’ نخستین چیزی بود که در بدو ورود به منزلش، توجهم را جلب کرد. چند سالی بود که او را از نزدیک ندیده بودم. غم سنگین جوانمرگی برادر، صورتش را فرو تراشیده بود. با خوشرویی تمام، پیش پای ما بلند شد و ورودمان را خوش آمد گفت. انصاری راد، رییس کمیسیون اصل نود مجلس ششم چند قدم آنسوتر نشسته بود. سالن، چندان شلوغ نبود. با فرا رسیدن ساعت 8 شامگاه، عبدالله نوری، خود، خواندن دعای کمیل را آغاز کرد. چنان سوز و گدازی در زمزمه اش نهفته بود که آه از نهاد هر پاکدلی برمی آورد. هنگامی که بدانجا رسید که خدایا ! و آنگاه که مرا به زندان انداختی.. ، بغضش ترکید و اشک از چشمانش جاری شد. بی اختیار به یاد امام چهارم شیعیان، امام سجاد، افتادم. چهره های مختلف سیاسی، یکی یکی از راه می رسیدند و در گوشه ای از مجلس جا می گرفتند. یوسفی اشکوری، عطریانفر و قُبه، صفدر حسینی، مهندس توسلی، آقاجری، نعمت احمدی و برخی دیگر در جلسه حضور به هم رساندند. زیدآبادی هم تنها چند دقیقه ایستاد و جلسه را ترک کرد. کم کم فضای اندک سالن پر می شد تا اینکه علیزاده از دکتر آقاجری دعوت کرد خطابه ی خود را آغاز کند. آقاجری قرار بود دنباله ی مبحث جلسه ی یک ماه پیش را دنبال کند اما تحولات پشت پرده ی چند هفته ی اخیر، مسیر سخنان او را دگرگون کرد. زمزمه ای در گوشم بود که تعجب زده، از ارتباط مباحث این جلسه و جلسه ی پیشین می پرسید. جلسه، بجای بررسیدن موضوعی علمی-فکری به یک سمفونی سیاسی تبدیل شده بود. گویی قرار بود که خطابه ی سخنران و ترکیب شرکت کنندگان، پیامی را منتقل کند، هدفی که با موفقیت تمام به سرانجام رسید. عکس های گرفته شده از این مراسم فردا در پیام ایرانیان منتشر خواهد شد. ● احکام تأسیسی، احکام تأییدیدکتر آقاجری در تشریح موقعیت عقل و دین نسبت به یکدیگر، به تاریخی بودن برخی از احکام دینی اشاره کرد: احکامی که در اسلام وجود دارد به دو گروه تقسیم می شود، احکام ‘تأسیسی’ و احکام ‘تأییدی’ یا ‘امضایی’. بدین معنا که در پاره ای احکام شرعی، همان سنتِ جاری در میان جامعه ی عرب جاهل بدوی، تأیید شده و به صورت حکمی دینی در آمده است، این احکام، تاییدی یا امضایی هستند اما در مورد پاره ای دیگر از احکام، حکمی تازه و نوظهور عرضه شده است، چنین احکامی تأسیسی هستند. از سوی دیگر علت وضع احکام نیز یکسان نیست. پاره ای احکام، ‘علت محور’ هستند و پاره ی دیگر ‘مصلحت محور’. مثلاً اگر علت ممنوع ساختن نوشیدن شراب، مستی و سُکرآوری آن دانسته شود پس اگر کسی با نوشیدن شراب، دچار چنین حالتی نشود اجرای این حکم از دوش او برداشته می شود، این وضعیت ‘علت محور’ در وضع یک حکم است اما اگر علت وضع این حکم، وجود ‘مصلحت’ باشد، اجرا یا توقف اجرای یک حکم به وجود آن مصلحت باز می گردد. فزون بر این، می توان اجرای پاره ای احکام را به حاکمیت پیامبر یا امام معصوم، موکول کرد چنان که برخی از فرقه های مذهبی و شیعی چنین اعتقادی دارند. چنین رویکردی البته راه را برای نوعی سکولاریزم باز می کند. ● سیالیت رابطه ی عقل تاریخی و دین تاریخیدکتر آقاجری، وجود احکام امضایی را نشانه ای از تأثیر زمان و مکان ظهور اسلام در تعریف احکام دینی بر شمرد و افزود: در همان زمان که اسلام در میان جامعه ی بدوی اعراب ظهور کرد، این جامعه قرن ها از تمدن های ایران و هند و چین عقب بود. پس طبیعی ست که اگر اسلام در سرزمین های چون ایران و هند ظهور می کرد ما با احکامی متفاوت روبرو بودیم. مثلاً اینکه زنده-به-گور کردن دختران در اسلام نکوهش شده، حکایت از رواج چنین رفتاری در جامعه ی آن روزگار عرب دارد در حالیکه اگر اسلام در ایران پدید آمده بود اصولاً چنین مسأله ای موضوعیت نداشت که حکمی در مورد آن شکل بگیرد. مسأله ی برده داری نیز درست اینگونه است. او به مسأله اجتهاد اشاره کرد و گفت: اجتهاد درست به همین دلیل شکل گرفته که بتواند متن مقدس را با عقل تاریخی و رشد یافته بازخوانی کند و تکلیف خود را با دین و احکام آن روشن کند. هیچ دلیلی وجود ندارد که ما به عقل تاریخی گذشتگان خود باور داشته باشیم و دستاوردهای فکری آنها را معیار و مبنا بگیریم؛ این عین جمود و ایستایی ست. مگر می توان ادعا کرد اکنون که جامعه ای، از لحاظ فهم و عقل و تمدن، قرن ها از مردمان پیشین، جلوتر است کل این مسیر را به اشتباه پیموده و ناگزیر باید به باورهای گذشتگان و فرآورده های عقلی و فکری آنان بازگردد ؟ این موضوع هم در مورد فهم و درک احکام دینی با توجه به گستره ی جغرافیایی محل ظهور و تفاوت های سرزمینی و تمدنی صادق است و هم در مورد دگرگونی نگرش هایی که در گذر زمان با رشد عقل و فهم بشری پدید می آید. ● سه گونه مواجهه با نسبت دین و سیاستآقاجری در جلسه ی پیشین، مواجهان با نسبت دین و سیاست را به سه گروه مشخص تقسیم کرده بود. نخست تطبیق محوران که دین را بر فراز هر جایگاهی می نشانند و در پی انطباق قوانین جاری و سیاسی با احکام فقهی و شرعی هستند. دوم تلفیق محوران که به جایگاه مصلحت در اداره ی امور کشور باور دارند و بنا به ضرورت دین یا سیاست را در جایگاه بالادست می نشانند، از این دیدگاه جمهوری اسلامی نظامی تلفیقی ست. سوم توفیق محوران که اگرچه به جمهوری دینی معتقد نیستند اما جمهوری دینداران را باور دارند و در پی برپایی چنین اسلوبی هستند. حکومت آمریکا نمونه ای از برپایی جمهوری دینداران است. [1] ● هسته ی دینآقاجری هسته ی سخت دین را ایمان دانست: ایمان و عقل دو جنس هستند. دست کم در این ساحت هایی که ما گفتگو می کنیم ایمان و عقل از یک جنس نیستند. ایمان از جنس عشق و ارادت است و نسبتی با عقل ندارد. بنابراین به ناچار باید نسبت میان وحی و متن مقدس به عنوان آموزه هایی که شاکله ی دین را می سازد با عقل به عنوان ابراز بشر برای فهم فضای پیرامون روشن شود. او در پاسخ به این پرسش که آیا خاتمیت پیامبر به معنای بلوغ فکری و عقلی انسان و بی نیازی او به وحی است پاسخ گفت: عقل هیچ گاه بی نیاز از وحی نیست. (صدای احسنت یکی از علمای حاضر در مجلس در این لحظه برخاست) . عقل از معناآفرینی برای جهان عاجز است. وحی، ساحتی ورای عقل دارد. نه ساحتی تاریخی بلکه ساحتی فراعقلی. وحی، عقل را در رازگشایی از جهان هستی و مسائلی نیز ایمان و مرگ و تفسیر هستی یاری می دهد. بنابراین، خاتمیت پیامبر به معنای نقطه ی پایان نیاز عقل انسانی به وحی خدایی نیست. بلکه اکنون شیوه ی بازخوانی و فهم و درک پیام وحی است که همچنان مسأله است. اصولاً دین از جایی آغاز می شود که پای عقلی قدرت رفتن ندارد و حقیقت دین در جایی است که فراعقلی است و بشر، اگر وحی را فرو بگذارد و تنها به عقل تکیه کند تا قیامت بدان نخواهد رسید.

...دانلود...
لینک کمکی